Расея прайграла беларускія выбары 2006 году?

Зь дзьвюх магчымых стратэгіяў датычна Беларусі Расея абярэ горшую

Расейскі фактар традыцыйна зьяўляецца вельмі важным у беларускай сытуацыі. І сапраўды, пазыцыя і рашэньне ніводнага іншага з зацікаўленых бакоў не выклікае гэткае цікавасьці з-за сваей неадназначнасьці, недавызначанасьці, і недасказанасьці. Ад таго, як у 2006 годзе вырашыць сябе паводзіць у дачыненьні да Беларусі гэта краіна з загадкавай душой, будзе моцна залежаць пасьпяховасьць спробы пераменаў у Беларусі. Менавіта Расея можа працягнуць пасіўную падтрымку рэжыма Лукашэнкі і такім чынам пагражаць пераменам. І Расея ж можа ў адзін момант гэтую падтрымку спыніць і пакінуць Лукашэнку аднаго ў безнадзейнай для яго барацьбе. Расея можа ўвесьці ў Беларусь аддзелы свайго АМАП для супраціву беларускай рэвалюцыі — але можа і маўкліва пакінуць паміраць надакучыўшы і Крамлю беларускі рэжым. Расейскі фактар — гэта тое «ікс» ува ўраўненьні выбараў-2006, якое можа вызначыць выніковы «ігрэк»: можа кардынальна зьмяніць расклад сілаў, можа кінуць вырашальны каменьчык на шалі, а можа і не паўплываць ніяк. Пазыцыя астатніх бакоў зразумелая і адназначная, але такому важнаму гульцу, як Расея, яшчэ наканавана вызначыцца.

Спрабуючы прагназаваць паводзіны Масквы ў дачыненьні да выбараў-2006 лягічна будзе адштурхоўвацца ад інтарэсаў расейскага боку ў склаўшайся сытуацыі. Масква зацікаўленая ў захаваньні Беларусі як сатэлітнае дзяржавы, захаваньні ў зьмякчоным варыянце сёньняшняга вэктару зьнешняе палітыкі Менску. Адначасова Расею не задавальняе роля донара крыклівага беларускага дыктатара, амплюа «лоха» ў дачыненьнях з Лукашэнкам, ад якога Масква ўжо які год ня можа вызваліцца.

Ужо зараз мы можам канстатаваць адзін факт: як бы не склаўся вынік кампаніі-2006, Расея хутчэй за ўсё застанецца прайграўшым бокам. Масква проста ня мае на каго паставіць у беларускіх выбарах, як ня мае яна свайго маючага шансы на выжываньне «беларускага» праекту. Стварэньне ж рэалістычнага і эфэктыўнага такога праекту падаецца малаверагодным з-за вядомай якасьці распрацоўкі і ажыцьцяўленьня расейскіх зьнешнепалітычных праектаў на прыкладзе «аранжавае рэвалюцыі», а таксама проста з прычыны інэртнасьці і нягнуткасьці расейскае палітыкі, як зьнешняе, так і ўнутранае.

Перамога Лукашэнкі будзе азначаць захаваньне сёньняшняга статус-кво, ашукальніцкае сытуацыі «нафта ў абмен на пацалункі», сабатажу інтэграцыйных працэсаў і працягу пасягальніцтваў на выхад на ўнутраную палітычную арэну папулярнага ў Расеі суседзкага фюрэра. Актывізацыя Захаду ў беларускім пытаньні безумоўна аднойчы нэгатыўна адаб’ецца і па іміджу Расеі ў сьвеце, і бяз гэтага даўно спрэчным. Больш за тое, перамога Лукашэнкі будзе азначаць толькі адтэрміноўку канца яго рэжыму, прычым канца, магчыма, больш жорсткага і гвалтоўнага. А такі канец для расейскіх інтарэсаў ужо можа мець фатальныя наступствы.

Прыход пасьля выбараў да ўлады ў Беларусі каго заўгодна іншага, акрамя Лукашэнкі, будзе азначаць дэмакратызацыю. Прычым так будзе пры прыходзе абсалютна любое альтэрнатыўнае кандыдатуры, якім бы прарасейскім сябе гэты чалавек не пазыцыянаваў, і нават калі ён будзе стаўленікам ФСБ. Сыстэма сёньняшняе ўлады ў Беларусі трымаецца на асобе Аляксандра Лукашэнкі, ён сваімі рукамі забясьпечыў адсутнасьць у ягоным апараце моцных людзей, здольных самім стацца цэнтрам прыцяжэньня, і тым болей на замену яму. Як толькі Лукашэнка зьнікае з сцэны, у любым выпадку пачынаецца барацьба паміж палітычнымі сіламі, паміж групоўкамі сярод намэнклятуры, а гэта рэзка падвышае палітычную капіталізацыю і дэмакратычныя сілы. За новым прэзыдэнтам прыйдзе і новы парлямэнт, у якім, хутчэй за ўсё, прарасейскае фракцыі ня будзе (калі ўмоўны прэзыдэнт — стаўленік Расеі не пасьпее свой рух ператварыць у прарасейскую партыю «дэмакратычнага лукашызму»), а вядучая роля будзе належаць БНФ і АГП.

Адначасова дэмакратызацыя ў Беларусі будзе аўтаматычна азначаць адыход яе ад усё меней дэмакратычнае Расеі. Празаходне настроеныя сілы перастануць быць абмежаванымі ў распаўсюдзе сваіх ідэяў і здолеюць заваяваць багата прыхільнікаў. Паўстане пытаньне аб курсе Беларусі на далучэньне да Эўраатлянтычных структураў. Гэта ўсё таксама рыхтуе сумны лёс г. зв. «саюзнай дзяржаве» і іншым расейскім палітычным актывам у дачыненьні зь Беларусяй.

Якой жа можа быць дзейсная расейская стратэгія датычна Беларусі?

У апісаных умовах Расея павінна была б настроіцца на мінімізацыю стратаў ад таго тупіка, куды яна сама сябе загнала ў сваёй беларускай палітыцы, якую праводзіць з 1996 году. Найлепшай стратэгіяй, напэўна, быў бы курс на пабудову стасункаў зь Беларусяй «з чыстага аркуша». Расея павінна была б падтрымаць дэмакратычныя пераўтварэньні ў Беларусі і арыентавацца на абарону сваіх інтарэсаў ва ўмовах дэмакратыі: забясьпечыць падтрымкай прарасейскія палітычныя сілы, дасягнуць дамоўленасьцяў зь беларускай палітычнай альтэрнатывай наконт гарантый інтарэсаў расейскага капіталу, працаваць над плянам рэальнага доўгатэрміновага супрацоўніцтва зь Беларусяй у сфэры эканомікі, мытні, транзыту і гэтак далей. У інтарэсах Расеі была б распрацоўка гэткае стратэгіі, не завязанай на канкрэтную асобу, выгаднай, але і прымальнай для беларускага боку дзеля рэалістычнасьці яе выкананьня.

Аднак менавіта тут мы падыходзім да галоўнае прычыны, па якой Расея ня пойдзе гэтым шляхам і зноў пацерпіць такую ўжо звыклую зьнешнепалітычную паразу ў беларускай сытуцыі.

Расейская палітычная эліта — дурная, баязьлівая і абсалютна няздольная да гнуткага падыходу да вырашэньня пытаньняў, але просталінейная і па-мядзьвежаму грацыёзная ў сваіх захадах. Да гэтага дадаецца відавочная адсутнасьць нават агульнага бачаньня ў расейскага кіраўніцтва сваіх адносінаў зь Беларусяй. У апошні час Расея зноў пачала рэалізацыю свайго застарэлага праекту датычна Беларусі — праекту яе аншлюсу. Актывізавалася праца над саюзным «канстытуцыйным актам», уваход Беларусі ў склад Расеі маскоўская эліта, паддаючыся адвечнай сваёй імпэрскай слабінке, зноў пачала разглядаць як вырашаную справу, і пагражае зноў наступіць на старыя граблі. Аб’яднаньне Беларусі і Расеі ў адну дзяржаву немагчымае толькі таму, што Лукашэнка на гэта ня пойдзе — а той, хто прыйдзе пасьля яго, ня пойдзе і падаўна. Наадварот, у выпадку занадта актыўнага інтэграцыйнага прэсінгу Расеі для Лукашэнкі адчыняецца магчымасьць зрабіць стаўку на патрыятычную і нацыянальна-вызваленчую рыторыку, што ён пакрысе практыкуе і зараз; аб’яднаць вакол сябе яшчэ большую частку беларусаў, каталізаваць антырасейскія настроі ў грамадзтве. Усе памятаюць выбух русафобіі ў Беларусі пасьля прапановы Пуціна аб уваходжаньні Беларусі ў склад РФ некалькімі абласьцямі. Зноў жа, аншлюс Беларусі дакладна ня будзе прызнаны міжнароднай супольнасьцю і паставіць Расею ў больш чым двухсэнсоўнае становішча перад заходнімі партнэрамі. Тым ня меней, Расея спрабуе далей, спадзяючыся незразумела на што.

Якой жа тады, зыходзячы з гэтага, будзе пазыцыя Расеі ў пытаньні свайго ўплыву на беларускія выбары 2006 году? На жаль, нягледзячы на прыведзеныя вышэй фактары, немагчыма ўявіць сабе іншага варыянту, акрамя падтрымкі Масквой Аляксандра Лукашэнкі. 

Аўтарытарны рэжым Пуціна па вызначэньні ніколі не падтрымае дэмакратычную рэвалюцыю, якой так баіцца сам. «Крумкач крумкачу вока не выклюе», кажа расейская прымаўка — выбары ў Беларусі, падобна, будуць тым жа выпадкам. У Крамлі занадта моцнае імпэрскае лёбі «сілавікоў», якое ня можа бачыць Лукашэнку ворагам пры ўсім скептычным да яго стаўленьні. Занадта вялікае пра-лукашэнкаўскае лёбі сярод расейскае эліты — ад згаданых «сілавікоў» да камуністаў і нацыяналістаў ЛДПР і «Родины».

Антылукашэнкаўскую пазыцыю ў Расеі займаюць толькі невялікая групоўка крамлёўскіх прагматыкаў (да якіх, у прынцыпе, належыць і Пуцін) і дэмакраты, якія, губляючы ўплыў і аўтарытэт, паступова трапляюць у сытуацыю яшчэ горшую, чым тая, у якой знаходзіцца сёньня беларуская дэмакратычная апазыцыя.

Для сёньняшняе расейскае ўлады найважейшае на постсавецкай прасторы і ўнутры краіны — гэта стабільнасьць, стабільнасьць любой цаной з прычыны згаданых вышэй боязі пераменаў, страху выпусьціць з бутэлькі джына дэмакратыі. І страх гэты перамагае лёгіку і розум. Менавіта з-за гэтага Масква год таму падтрымала на ўкраінскіх выбарах адыёзнага і цалкам непрымальнага для мысьлячага чалавека кандыдата Януковыча. Менавіта таму Крэмль не пашкадаваў трыста тысячаў уласных грамадзянаў і аддаў рэспубліку Калмыкію наноў у гаспадараньне «свайго сукіна сына», крывавага рэгіянальнага дыктатара Кірсана Ілюмжынава. Не пашкадуе Масква і беларусаў, і ўласных доўга-, а можа і сярэднетэрміновых інтарэсаў, і выхаду з тупіка ў адносінах зь Беларусяй дзеля захаваньня містычнага статусу кво.

Расейская ўлада падтрымае Лукашэнку. І Расея прайграе разам зь Беларусяй у выпадку, калі Лукашэнка зноў застанецца прэзыдэнтам. Перамога ж дэмакратыі ў Беларусі будзе разглядацца Крамлём як параза, і ўрэшце ператворыцца ў паразу і для Расеі.

Хто б ні перамог на прэзыдэнцкіх выбарах 2006 года — Расея, відавочна, іх ужо прайграла.