Эканамічная канстытуцыя Рэспублікі Беларусь (II)

пачатак

РАЗЬДЗЕЛ III. ФУНКЦЫІ І ПАЎНАМОЦТВЫ ДЗЯРЖАВЫ У ЭКАНОМІЦЫ

Параграф 1. АГУЛЬНЫЯ ПАЛАЖЭНЬНІ

Артыкул 19. Дзяржава стварае роўныя ўмовы гаспадараньня для ўсіх эканамічных суб'ектаў. Яна стварае прававое поле, якое стымулюе канкурэнцыю, заахвочвае прадпрымальніцтва, падтрымлівае адкрытасьць унутранага і зьнешняга гандлю.

Дзяржава выконвае свае фундамэнтальныя функцыі па абароне жыцьця і ўласнасьці эканамічных суб'ектаў Беларусі праз арганізацыю якаснай, эфэктыўнай працы судовай улады, праваахоўных органаў, у тым ліку паліцыі, пракуратуры, інстытута судовых выканаўцаў.

Артыкул 20. Органы дзяржаўнага кіраваньня ня маюць права сумяшчаць заканадаўчую, распарадчую і кантрольную функцыі. Выкананьне дадзеных функцый павінна быць цьвёрда падзеленае дзеля пазьбяганьня канфлікту інтарэсаў і процідзеяньня карупцыі.

Артыкул 21. Органы дзяржаўнага кіраваньня абавязаныя публікаваць поўную інфармацыю пра сваю дзейнасьць. Кожная з структураў, што фінансуецца зь бюджэту, атрымлівае частковае бюджэтнае фінансаваньне, пастаўляе тавары ці паслугі ў рамках дзяржаўнай замовы, абавязаная публікаваць на сваім сайце поўную інфармацыю прыбытковай і расходнай часткі бюджэту, характары камэрцыйных гешэфтаў (цэны, умовы пастаўкі, спэцыфікацыя тавараў, прапановы іншых кампаніяў), выдатках органаў дзяржаўнага кіраваньня на аплату працы, матэрыяльна-тэхнічнае забесьпячэньне дзейнасьці, дзелавыя паездкі, арэнду, аплату паслугаў іншых арганізацый і іншыя выдаткі, за кошт сродкаў дзяржаўнага бюджэту.

	цитата

Органы дзяржаўнага кіраваньня абавязаныя публікаваць поўную інфармацыю пра сваю дзейнасьць

Артыкул 22. Органы дзяржаўнага кіраваньня ня маюць права засноўваць камэрцыйныя прадпрыемствы. Камэрцыйныя прадпрыемствы, створаныя да прыняцьця дадзенай Эканамічнай Канстытуцыі, акцыі ў акцыянэрных таварыствах, знаходзяцца ў кіраваньні Міністэрства дзяржаўнай маёмасьці. Камунальнай маёмасьцю кіруюць рэгіянальныя аддзяленьні згаданага міністэрства.

Артыкул 23. Кожны орган дзяржаўнага кіраваньня вядзе свой баланс прыбыткаў і выдаткаў. Ён абавязаны падвяргацца штогадовай аўдытарскай праверцы. Вынікі праверкі публікуюцца на сайце дадзенага ведамства ў свабодным доступе.

Артыкул 24. Супрацоўнікі органаў дзяржаўнага кіраваньня і іх жонкі/мужы абавязаныя штогод здаваць і публікаваць дэкларацыі аб прыбытках і маёмасьці. Дадзеныя дэкларацыі павінны быць даступныя ў свабодным доступе на сайтах органаў дзяржаўнага кіраваньня, дзе працуюць згаданыя грамадзяне.

Артыкул 25. Усе камэрцыйныя арганізацыі, заснавальнікамі якіх зьяўляюцца органы дзяржаўнага кіраваньня, абавязаныя праводзіць штогадовы аўдыт і публікаваць ягоныя вынікі ў свабодным доступе ў інтэрнэце.

Артыкул 26. Супрацоўнікі органаў дзяржаўнага кіраваньня ня могуць быць чальцамі ў палітычных партыях і рухах. У выпадку прыёму на працу ў орган дзяржаўнага кіраваньня грамадзянін абавязаны выйсьці з палітычнай партыі ці руху. Пры прыёме на працу дыскрымінацыя па прыналежнасьці да палітычнай партыі ці руху забароненая.

Артыкул 27. Любая дзейнасьць, скіраваная на абмежаваньне ці ўхіленьне канкурэнцыі шляхам парушэньня правоў іншых прадпрымальнікаў, не дапушчаецца.

Артыкул 28. Органам дзяржаўнага кіраваньня нацыянальнага і мясцовага ўзроўня забараняецца прымаць нарматыўныя прававыя і іншыя акты і (альбо) рабіць дзеяньні, скіраваныя на стварэньне спрыяльных або дыскрымінацыйных умоваў для дзейнасьці асобных суб'ектаў рынкавых адносінаў альбо іх групаў, ухіленьне або абмежаваньне канкурэнцыі.

У службовыя абавязкі кожнага дзяржаўнага службоўцы ўваходзіць стымуляваньне канкурэнцыі на рынках усіх фактараў вытворчасьці.

Артыкул 29. Дзяржава стварае Антыманапольны камітэт, які праводзіць дзяржаўную палітыку па судзейнічаньні і разьвіцьцю канкурэнцыі, а таксама па спыненьні нядобрасумленнай канкурэнцыі з боку органаў дзяржаўнага кіраваньня і эканамічных суб'ектаў. Памер рынку, заняты эканамічным суб'ектам на вызначаным рынку тавара, паслугі або працы, не зьяўляецца падставай для правядзеньня супраць яго антыманапольных дзеяньняў, калі эканамічны суб'ект заняў дадзеную частку рынку ў выніку канкурэнцыі і без прыцягненьня рэсурсаў дзяржавы.

Артыкул 30. У выпадку прычыненьня эканамічнаму суб'екту шкоды ў выніку дзеяньняў дзяржавы ў сфэры заканадаўчай, кантрольнай дзейнасьці альбо спосабу кіраваньня дзяржаўнымі актывамі, дзяржава абавязаная пакрыць прычыненую шкоду. Памер прычыненай шкоды вызначаецца ў судовым парадку. Дзяржаўны службовец, які дапусьціў нанясеньне шкоды, можа быць прыцягнуты да крымінальнай адказнасьці, калі ягоныя дзеяньні былі скіраваныя на атрыманьне асабістай выгады за кошт выкарыстаньня бюджэтных сродкаў альбо абмежаваньне канкурэнцыі.

Дзяржаўныя службоўцы, якія дапусьцілі нанясеньне грамадзянам альбо юрыдычным асобам шкоды, прыняцьце нарматыўных актаў, абмяжоўваючых канкурэнцыю ці дыскрімінуючых эканамічныя арганізацыі па форме ўласнасьці, краіне паходжаньня, прававой форме альбо часу працы на рынку, звальняюцца. Ім забаронена займаць пасады ў органах дзяржаўнага кіраваньня на працягу наступных пяці гадоў.

Артыкул 31. Дзяржава прымае прававую базу, стварае адміністрацыйныя мэханізмы кантролю над дзеяньнямі органаў дзяржаўнага кіраваньня. За ўмяшальніцтва ў гаспадарчую дзейнасьць эканамічных суб'ектаў прадугледжаная адміністрацыйная і крымінальная адказнасьць.

Параграф 2. МАНЭТАРНАЯ ПАЛІТЫКА

Артыкул 32. Нацыянальны банк зьяўляецца ворганам дзяржаўнага кіраваньня, празь які дзяржава праводзіць грашова-крэдытную палітыку. Мэтай Нацыянальнага банка зьяўляецца забесьпячэньне стабільнасьці нацыянальнай грашовай адзінкі. Для дасягненьня гэтай мэты Нацыянальны банк выкарыстоўвае стандартныя рынкавыя інструмэнты. Забараняецца ставіць Нацыянальнаму банку задачы, якія могуць паставіць пад пагрозу выкананьне ім сваёй базавай мэты.

Артыкул 33. Нацыянальны банк зьяўляецца незалежным органам дзяржаўнага кіраваньня. Ён справаздачны перад парлямэнтам краіны. Гэтая справаздачнасьць вызначаецца тым, што парлямэнт прымае рашэньне аб прызначэньні Старшыні праўленьня Нацыянальнага банка на тэрсмін у 7 гадоў, чальцоў праўленьня Нацыянальнага банка, а таксама штогод слухае справаздачу аб стане грашова-крэдытнай палітыкі ў краіне.

Аказаньне ціску на Нацыянальны банк з боку выканаўчай ці заканадаўчай улады з мэтай выкананьня задачаў гэтых органаў улады забаронена і перасьледуецца па законе.

Артыкул 34. Нацыянальны банк самастойна вызначае парамэтры грашова-крэдытнай палітыкі, зыходзячы зь неабходнасьці забесьпячэньня стабільнасьці нацыянальнай валюты.

Артыкул 35. Старшыня праўленьня Нацыянальнага банка аўтаматычна губляе працу, калі на працягу трох гадоў запар узровень інфляцыі ў Беларусі, які вымяраецца індэксам спажывецкіх цэнаў па міжнароднай мэтодыцы і пры свабодным цэнаўтварэньні, перавышае тры адсоткі ў год.

Артыкул 36. Нацыянальны банк ня мае права валодаць акцыямі камэрцыйных банкаў. Акцыі камэрцыйных банкаў, якімі валодае Нацыянальны банк, павінны быць прададзеныя на працягу 18 месяцаў пасьля прыняцьця дадзенай Эканамічнай Канстытуцыі.

Артыкул 37. Нацыянальны банк выконвае функцыі банкаўскага нагляду, выдае ліцэнзіі на ажыцьцяўленьне банкаўскіх апэрацый і апэрацый на фінансавым рынку.

Артыкул 38. Камэрцыйныя арганізацыі Беларусі могуць эмітаваць свае аплатныя сродкі толькі ў выпадку стоадсоткавага іх забесьпячэньня золатам. Нацыянальны банк ня мае права абмяжоўваць хаджэньне і выкарыстаньне прыватных аплатных сродкаў.

Артыкул 39. Нацыянальны банк стымулюе канкурэнцыю на рынку банкаўскіх і фінансавых паслугаў і процідзейнічае манапалістычным практыкам.

Параграф 3. ФІСКАЛЬНАЯ ПАЛІТЫКА

Артыкул 40. Урад арганізуе ўсю дзейнасьць для выкананьня сваіх функцый у рамках бюджэту. Для фінансаваньня сваёй дзейнасьці дзяржава ўводзіць падаткі, мыты і зборы. Агульныя выдаткі дзяржавы не могуць перавышаць 30% СУП. Урад аўтаматычна сыходзіць у адстаўку, калі на працягу трох гадоў запар выдаткі кансалідаванага бюджэту перавышаюць 30% СУП, разьлічанага па стандартнай міжнароднай мэтодыцы.

Дадзеная норма аб абмежаваньні аб'ёму выдаткаў кансалідаванага бюджэту пачынае дзейнічаць, пачынальна з чацьвёртага года пасьля прыняцьця Эканамічнай Канстытуцыі.

Артыкул 41. Урад стварае роўныя ўмовы гаспадараньня на рынку грошай, тавараў, паслуг і працоўнай сілы. Уводзіны абмежаваньняў па форме ўласнасьці, краіне паходжаньня, прававой форме камэрцыйнай арганізацыі не дапушчаюцца.

Артыкул 42. Урад стымулюе канкурэнцыю сярод камэрцыйных арганізацый, процідзейнічае манапалізацыі, не дапушчае ўводзіны дыскрымінацыйных мер і падаваньні палёгак, прэферэнцый, датацый, субсідый і іншых форм дзяржаўнай падтрымкі камэрцыйным арганізацыям, якія зьяўляюцца парушэньнем базавага прававога прынцыпу роўнасьці ўмоў гаспадараньня суб'ектаў усіх форм уласнасьці.

Артыкул 43. Урад фінансуе сваю дзейнасьць, дапушчаючы лімітавы дэфіцыт бюджэту 2% ад сукупнага ўнутранага прадукту (СУП) у год. У выпадку, калі ўрад дапушчае дэфіцыт бюджэту больш 2% на працягу трох гадоў запар, ён аўтаматычна сыходзіць у адстаўку.

Мясцовыя органы ўлады не дапушчаюць дэфіцыт бюджэту больш за 2% СУП вобласьці ў год. У выпадку перавышэньня дэфіцыту бюджэту 2% СУП у год на працягу трох гадоў запар, кіраўнік і намесьнік кіраўніка дадзенай тэрытарыяльнай адзінкі аўтаматычна сыходзяць у адстаўку. Урад прызначае часовага кіраўніка да правядзеньня выбараў кіраўніка рэгіёна.

Урад ня мае права дапушчаць памер зьнешняга доўгу вышэй за 25% СУП. У выпадку перавышэньня ліміту зьнешняга доўгу ў 25% СУП у год на працягу трох гадоў запар, урад аўтаматычна сыходзіць у адстаўку. Ягоны кіраўнік пазбаўляецца магчымасьці займаць кіруючыя пасады ў ворганах дзяржаўнай улады на працягу пяці гадоў.

Артыкул 44. Урад гарантуе свабоднае перамяшчэньне тавараў, паслугаў, грошай і працоўнай сілы ў Рэспубліцы Беларусь. Увядзеньне рэгіянальных абмежаваньняў, квотаў, адмысловых падатковых ці адміністрацыйных статусаў тэрыторый не дапушчаецца. Тарыфныя і нетарыфныя абмежаваньні, якія ўводзіць ўрад, павінны адпавядаць стандартам, нормам і правілам Сусьветнай гандлёвай арганізацыі.

Урад ня мае права перавышаць лімітавы памер сярэднеўзважанага мытнага тарыфу на імпарт у памеры 3%. У выпадку перавышэньня лімітавай велічыні сярэднеўзважанага мытнага тарыфу на імпарт у памеры 3%, разьлічанага па мэтодыцы СГА, на працягу трох гадоў запар, урад аўтаматычна адпраўляецца ў адстаўку. Кіраўнік урада пазбаўляецца магчымасьці займаць кіруючыя пасады ў органах дзяржаўнай улады на працягу пяці гадоў.

Артыкул 45. Урад вызначае роўныя прававыя парамэтры дзейнасьці ўсіх галінаў эканомікі, не дапушчае вылучэньня асобных сэктараў і прадпрыемстваў з агульных умоваў гаспадараньня.

Артыкул 46. Урад дэлегуе паўнамоцтвы па кіраваньню дзяржаўнай маёмасьцю, актывамі, акцыямі ў камэрцыйных арганізацыях Міністэрству дзяржаўнай маёмасьці і прыватызацыі. Урад ня мае права надаваць дадзенаму міністэрству паўнамоцтвы, прывілеі аль магчымасьці дыскрымінаваць прыватныя камэрцыйныя арганізацыі.

Артыкул 47. Урад забясьпечвае разьвіцьцё агульнадзяржаўнай інфраструктуры ў выглядзе аўтамабільных, чыгуначных камунікацыяў, лініяў электраперадачы, а таксама забясьпечвае роўны доступ да іх усіх камэрцыйных арганізацый і грамадзянаў.

Артыкул 48. Урад абавязаны забясьпечыць поўную празрыстасьць выдаткаў усіх органаў дзяржаўнага кіраваньня. Не дапушчаецца абмежаваньне доступу або засакрэчваньне інфармацыі, якая тычыцца прыбыткаў і выдаткаў бюджэту, фінансавага стану і кіраваньня актывамі, зьмешчанымі ва ўласнасьці дзяржавы, макраэканамічных паказчыкаў.

Правядзеньне конкурсаў, тэндэраў на разьмяшчэньне дзяржаўнае замовы альбо па продажы акцый і актываў, зьмешчаных ва ўласнасьці дзяржавы, павінны праходзіць адкрыта і гарантаваць роўныя ўмовы для ўсіх іх удзельнікаў.

Артыкул 49. Органы дзяржаўнага кіраваньня прымаюць нарматыўныя акты, якія ўступаюць у сілу, як мінімум, праз шэсьць месяцаў пасьля іх афіцыйнага апублікаваньня.

Артыкул 50. Урад забясьпечвае дзейнасьць органаў дзяржаўнай улады па абароне жыцьця і здароўя грамадзянаў, а таксама па абароне правоў ўласнасьці.

Артыкул 51. Плянаваньне і давядзеньне да дзяржаўных органаў улады плянаў па зборы штрафаў і аб'ёму канфіскаваных тавараў забароненае.

Артыкул 52. Непасярэднае кіраваньне дзяржаўнымі фінансамі, збор падаткаў, разьмеркаваньне іх па зацверджаных парлямэнтам праграмах зьдзяйсьняе Міністэрства фінансаў.

Артыкул 53. Урад арганізуе сыстэму фінансаваньня выдаткаў дзяржавы, зыходзячы з наступных патрабаваньняў: простасьць падатковай сыстэмы, плоскія стаўкі, недыскрымінацыйнасьць і нэўтральнасьць.

Міністэрства фінансаў павінна забясьпечыць магчымасьць выплаты падаткаў у электроннай форме. Камэрцыйная арганізацыя рэпартуе па выплачаных падатках адзін раз у паўгода.

Артыкул 54. Органы дзяржаўнага кіраваньня бясплатна падаюць інфармацыю і паслугі грамадзянам, зьвязаныя з выплатай падаткаў альбо выкананьнем іншых абавязальніцтваў перад дзяржавай. Увядзеньне платы за атрыманьне даведак, выпісак і іншых дакумэнтаў альбо даведкавых матэрыялаў органамі дзяржаўнага кіраваньня забароненае.

Артыкул 55. Усе органы дзяржаўнага кіраваньня абавязаныя публікаваць на сваіх сайтах стэнаграмы сваіх паседжаньняў.

Артыкул 56. Органы дзяржаўнага кіраваньня, акрамя міністэрства дзяржаўнай маёмасьці і прыватызацыі, ня могуць быць уласьнікамі аб'ектаў нерухомасьці і атрымоўваць прыбытак ад рэшты арэнды. Яны складаюць дамовы аб арэндзе памяшканьняў на агульных рынкавых умовах у рамках зацьверджаных кожнаму органу дзяржаўнага кіраваньня бюджэтаў.

Параграф 4. САЦЫЯЛЬНАЯ ПАЛІТЫКА

Артыкул 57. Дзяржава стварае ўмовы для разьвіцьця сыстэмы пачатковай, сярэдняй і вышэйшай адукацыі. Яна цалкам фінансуе атрыманьне пачатковай і сярэдняй адукацыі. Прыватныя камэрцыйныя арганізацыі могуць аказваць адукацыйныя паслугі ў пачатковай, сярэдняй і вышэйшай школе.

Грамадзяне самастойна выбіраюць пачатковую і сярэднюю школу. У выпадку выбару прыватнай школы дзяржава кампэнсуе грамадзяніну выдаткі на навучаньне дзіцяці ў такім жа аб'ёме, як і ў дзяржаўнай школе. Атэстат аб матуры (заканчэньні) прыватнай адукацыйнай установы мае такую жа юрыдычную сілу, як дзяржаўнае.

Артыкул 58. Дзяржава засноўвае Камісію па адукацыі, якая займаецца ліцэнзаваньнем дзяржаўных і прыватных навучальных установаў. Яна не падпарадкоўваецца міністэрству адукацыі і не фінансуецца ім. Фінансаваньне зьдзяйсьняецца непасярэдна зь бюджэту. Старшыня Камісіі па адукацыі прызначаецца парлямэнтам па прапанове ўрада.

Камісія па адукацыі распрацоўвае стандарты ў галіне адукацыі, а таксама выпрацоўвае нарматыўна-прававую базу для разьвіцьця паслугаў сыстэмы адукацыі.

Патрабаваньні выдачы ліцэнзіі, якія ўсталёўваюцца Камісіяй па адукацыі, не павінны парушаць правы ўласнасьці і дыскрымінаваць эканамічныя суб'екты па форме ўласнасьці.

Артыкул 59. Міністэрства (агенцыя) адукацыі зьдзяйсьняе кіраваньне дзяржаўнымі навучальнымі ўстановамі ўсіх узроўняў. Яно ня мае правы ўмешвацца ў дзейнасьць прыватных навучальных установаў.

Кожная дзяржаўная навучальная ўстанова зьдзяйсьняе сваю дзейнасьць, як самастойнае юрыдычная асоба. Штогод яна абавязана публікаваць аўдытарскую справаздачу аб выніках гаспадарчай дзейнасьці.

Артыкул 60. Прыватныя навучальныя ўстановы могуць мець праграмы і курсы, якія адрозьніваюцца ад дзяржаўных. Вышэйшыя навучальныя ўстановы маюць аўтаномію і самастойна вызначаюць навучальныя пляны і праграмы.

Дзяржава разьмяшчае замовы на падрыхтоўку у прыватных і дзяржаўных ВНУ на тэндэрнай аснове. Для падрыхтоўкі па розных спэцыяльнасьцях дзяржава засноўвае стыпэндыі.

Артыкул 61. Дзяржава стварае ўмовы для разьвіцьця сыстэмы мэдычнскага забесьпячэньня. Яна фінансуе паслугі хуткай дапамогі, санітарна-эпідэміялягічныя мерапрыемствы, разьвіцьцё інфраструктуры сыстэмы мэдычных паслугаў, падрыхтоўку кадраў для мэдычных установаў і навуковыя даследаваньні.

Дзяржава фінансуе меры па рэгабілітацыі інвалідаў, паўнавартаснаму ўключэньню іх у нармалёвае жыцьцё.

Артыкул 62. Мэдычныя паслугі навучэнцам пачатковай і сярэдняй школаў аказваюцца за кошт дзяржавы. Пэнсіянэрам на аказаньне базавых мэдычных паслуг у дзяржаўных мэдычных установах аховы здароўя аказваецца зьніжка 30% за кошт сродкаў бюджэту. Прыватныя арганізацыі і ўстановы самастойна вызначаюць цанавую палітыку на аказваемыя насельніцтву паслугі.

	цитата

Калі ўрад дапушчае дэфіцыт бюджэту больш 2% на працягу трох гадоў запар, ён аўтаматычна сыходзіць у адстаўку

Артыкул 63. Дзяржава стымулюе разьвіцьцё канкурэнцыі на рынку мэдычных паслуг. Дзяржаўныя закупы мэдычных паслуг зьдзяйсьняюцца на тэндэрнай аснове альбо на таварнай біржы. Дыскрымінацыя прыватных мэдычных установаў не дапушчаецца.

Артыкул 64. Дзяржава засноўвае Камісію па ліцэнзаваньню мэдычных паслугаў. Яна займаецца ліцэнзаваньнем дзяржаўных і прыватных мэдычных арганізацый і ўстановаў. Камісія не падпарадкоўваецца міністэрству (агенцыі) аховы здароўя і не фінансуецца ім. Фінансаваньне зьдзяйсьняецца непасярэдна зь бюджэту. Старшыня Камісіі па ліцэнзаваньні мэдычных паслугаў прызначаецца парлямэнтам па прапанове ўрада.

Артыкул 65. Камісія па ліцэнзаваньню мэдычных паслугаў распрацоўвае прававую, мэтадалягічную базу для аказаньня мэдычных паслугаў. Нормы і стандарты, абавязковыz для мэдычных арганізацый і ўстановаў усіх формаў уласнасьці, павінны тычыцца толькі тых аспэктаў, якія аказваюць непасярэдны ўплыў на жыцьцё і здароўе грамадзянаў.

Міністэрства (агенцыя) аховы здароўя зьдзяйсьняе кіраваньне дзяржаўнымі мэдычнымі ўстановамі і арганізацыямі. Яно ня мае права ўмешвацца ў дзейнасьць прыватных мэдычных установаў і арганізацый.

Артыкул 66. Кожная дзяржаўная мэдычная ўстанова і арганізацыя зьдзяйсьняе сваю дзейнасьць, як асобная юрыдычная асоба. Штогод яна абавязаная публікаваць аўдытарскую справаздачу аб выніках сваёй гаспадарчай дзейнасьці.

Артыкул 67. Дзяржава можа фінансаваць праграмы па перападрыхтоўцы і падвышэньні кваліфікацыі людзей, звольненых камэрцыйнымі арганізацыямі. Дзяржава кампэнсуе выдаткі на перападрыхтоўку і падвышэньне кваліфікацыі структурам прыватнай формы ўласнасьці ў рамках усталяванага ліміту.

Артыкул 68. У выпадку страты працы дзяржава часова выплачвае чалавеку грашовую дапамогу. Памер дапамогі вызначаецца мясцовымі органамі ўлады і ня можа перавышаць 50% ад памеру заробку на апошнім рабочым месцы.

Артыкул 69. Дзяржава разьвівае інфраструктуру для фізычнай культуры і спорту.

працяг будзе